Giữa mênh mông biển mặn nơi trùng khơi, kiến trúc chùa ở Đặc khu Trường Sa mang đậm bản sắc truyền thống của vùng đồng bằng Bắc Bộ xưa, với mái ngói đỏ, các góc đao cong vút hướng lên bầu trời xanh, những bức tường bằng gạch mộc đỏ xen lẫn những hàng cột gỗ sừng sững dựng trên đá khối có hoạ tiết hoa sen.
Mỗi ngôi chùa ở Trường Sa có một nét đẹp riêng, nhưng đều mang vẻ ấm áp, thanh bình, khiến ai đặt chân đến cũng tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Trong đó, chùa Trường Sa Lớn với dáng vẻ uy nghiêm, tĩnh mịch giữa không gian rợp bóng bàng vuông luôn thu hút nhiều sự chú ý.
Kiến trúc chùa Sinh Tồn là sự kết hợp hoàn hảo giữa gỗ và đá.
Chùa Đá Tây A nổi bật với kiến trúc uy nghi, cổng tam quan làm hoàn toàn bằng gỗ cổ thụ, dù trải qua hàng trăm năm nhưng vẫn sừng sững hiên ngang.
Chùa Thuyền Chài trải qua sóng, gió biển cùng thời tiết khắc nghiệt của đại dương nên có một số hạng mục đã bị xuống cấp, hư hại.
Tuy nhiên, sau khi được tu bổ, tôn tạo, ngôi chùa đã vững chãi hơn, hiên ngang hơn giữa trùng khơi, được quân và dân ví như một “ngọn hải đăng” tâm linh soi đường cho ngư dân và tàu thuyền nơi hải đảo.
Đối với quân và dân trên các đảo thuộc Đặc khu Trường Sa, tiếng chuông chùa ngân vang mỗi sớm mai, chiều muộn không chỉ đơn thuần là âm thanh Phật pháp, đó còn là những thanh âm mạnh mẽ khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Tổ Quốc và là sợi dây tâm linh gắn kết quân, dân đoàn kết một lòng vững tin nơi hải đảo quê hương.
Đại đức Thích Nhuận Đạt, Trụ trì chùa Trường Sa Lớn cho biết: "Chùa Trường Sa Lớn nói riêng, toàn bộ các ngôi chùa trên Đặc khu Trường Sa nói chung không chỉ là điểm sinh hoạt tôn giáo, tụng kinh niệm Phật, tu tập, phát tâm tích đức mà còn là mái nhà chung của quân và dân trên đảo”.
Đại đức Thích Quy Nghĩa, Trụ trì chùa Trường Sa Đông chia sẻ: “Ngôi chùa là nơi để quân và dân nơi hải đảo gửi gắm tình yêu quê hương, đất nước, là điểm tựa tâm linh để cùng nhau đoàn kết, vững mạnh giữ vững biên cương của Tổ quốc”.
Vượt lên trên ý nghĩa tôn giáo thông thường, những ngôi chùa ở Đặc khu Trường Sa mang một sứ mệnh lịch sử và văn hoá vô cùng thiêng liêng. Đó chính là những “cột mốc” văn hóa, “cột mốc” tâm linh khẳng định chủ quyền lãnh thổ, lãnh hải và vùng trời của Việt Nam.