Cùng hành vi
Mới đây, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) đã khởi tố nhiều lãnh đạo của Công ty Cổ phần Tập đoàn Hóa chất Đức Giang do loạt sai phạm về đổ thải, khai thác khoáng sản trái phép...
Tại Lào Cai, doanh nghiệp này được xác định có hành vi khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng apatit, trị giá hàng trăm tỉ đồng.
Vụ án này đã khiến 14 bị can (gần như tất cả Hội đồng quản trị của doanh nghiệp) bị khởi tố.
    |
 |
| Cha con ông Đào Hữu Huyền - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Đức Giang - tại một cuộc họp cổ đông và hiện trạng nhà máy, mỏ quặng của doanh nghiệp này tại Lào Cai. Ảnh: DGC, Đinh Đại |
Riêng ông Đào Hữu Huyền - Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Đức Giang kiêm Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang - Lào Cai - về 3 tội: vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, vi phạm quy định về khai thác tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường.
Đặc biệt, trong các bị can còn có ông Đào Hữu Duy Anh - Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị (con trai ông Huyền), nguyên Tổng Giám đốc...
Như vậy sau khi hành vi khai thác "chui" quặng apatit thu lợi bất chính được đưa ra ánh sáng, cha con ông Huyền - Duy Anh đều chung cảnh bị khởi tố.
|
 |
| Mỏ khoáng sản của Tập đoàn Đức Giang từng nhiều lần bị phạt vì đổ thải không đúng quy định và không lắp trạm cân, hệ thống giám sát tại vị trí theo quy định. Ảnh: Đinh Đại |
Điều đặc biệt ở chỗ, đây không phải lần đầu xảy ra đại án lớn liên quan đến quặng apatit trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
Chung kết cục
Trước đó, vào trung tuần tháng 5.2023, dư luận tỉnh Lào Cai (trước sáp nhập) sục sôi vì thông tin bắt tạm giam nguyên Bí thư Tỉnh uỷ Nguyễn Văn Vịnh để phục vụ công tác điều tra vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”.
Cùng với ông Vịnh (SN 1960), ông Doãn Văn Hưởng (SN 1956, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh) cũng bị bắt giữ.
Tại vụ án này, ít nhất 6 bị can vốn từng giữ những chức vụ cao trong chính quyền Lào Cai (cũ) được xác định có liên quan và tất cả đều bị bắt giam.
|
 |
| Đại án apatit tại Lào Cai kéo 6 nguyên lãnh đạo tỉnh (trước sáp nhập) cùng loạt lãnh đạo doanh nghiệp xộ khám. Ảnh: Tân Văn. |
Kết quả điều tra xác định, năm 2009, Công ty Lilama được UBND tỉnh Lào Cai (cũ) cấp giấy chứng nhận để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khách sạn, nhà hàng tại thôn 2 (xã Đồng Tuyển, TP.Lào Cai) trên phần diện tích đất rộng 3,77 ha.
Quá trình san gạt, cơ quan chức năng xác định một phần diện tích của dự án trùng với khai trường số 18 thuộc quy hoạch quặng apatit.
Vì vậy, UBND tỉnh Lào Cai quyết định thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đối với Công ty Lilama, giao diện tích đất 3,77 ha cho Công ty Apatit Việt Nam quản lý, sử dụng vào dự án nhà hàng, khách sạn.
|
 |
| Tối 18.5.2023, khu vực nhà riêng của ông Nguyễn Văn Vịnh, cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai đã bị cảnh sát phong toả. Ảnh: Tân Văn. |
Năm 2012, UBND tỉnh Lào Cai ban hành văn bản yêu cầu Công ty Apatit Việt Nam bàn giao lại khu đất cho Công ty Lilama để lập dự án, quá trình thực hiện nếu còn khoáng sản thì Công ty Lilama được tận thu.
Đến tháng 5.2013, UBND tỉnh Lào Cai tiếp tục có văn bản thể hiện "nếu kết quả phân tích có phát hiện quặng (kể cả quặng nghèo), giao cho Công ty Lilama thu gom, thỏa thuận, thống nhất với Công ty Apatit Việt Nam để tập kết, quản lý, sử dụng theo quy định pháp luật".
Lợi dụng điều này, ông Nguyễn Mạnh Thừa, Giám đốc Công ty Lilama đã chỉ đạo nhân viên thuê các đơn vị khác đưa máy móc vào khu đất để khai thác quặng trái phép. Số quặng này sau đó được bán lại cho Công ty Apatit Việt Nam và một số công ty hóa chất.
|
 |
| Sau loạt sai phạm, ông Nguyễn Văn Vịnh lĩnh án 5 năm 6 tháng tù. Trước đó ông bị khai trừ đảng và xóa bỏ tư cách Chủ tịch UBND tỉnh. Ảnh: Minh Đức |
Với phương thức như trên, trong 2 năm, số quặng apatit mà Công ty Lilama khai thác thuê cho Công ty Apatit Việt Nam và trực tiếp khai thác lên tới hơn 1,5 triệu tấn, trị giá hơn 610 tỉ đồng. Công ty Lilama thu về hơn 484 tỉ đồng, Công ty Apatit Việt Nam cũng hưởng lợi hơn 184 tỉ đồng.
Với số tiền bất chính trên, Giám đốc Công ty Lilama đã hợp thức hóa hơn 177 tỉ đồng bằng cách nâng khống giá cước vận chuyển quặng, đất đá, khối lượng vận chuyển rồi dùng tiền này để mua đất, mua cổ phần, mở sổ tiết kiệm…
|
 |
| Dưới trảng đồi cỏ này là khai trường khi xưa được các đối tượng vẽ ra dự án nghỉ dưỡng rồi điên cuồng đào bới, khai thác chui tài nguyên. Ảnh: Tân Văn |
Kết quả điều tra xác định, trong thời gian là Phó Chủ tịch và Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, ông Nguyễn Văn Vịnh đã ký giấy chứng nhận đầu tư cùng nhiều văn bản và tài liệu khác có liên quan không đúng thẩm quyền, trái quy định của pháp luật, dẫn tới Công ty Lilama và Công ty Apatit Việt Nam khai thác và tiêu thụ trái phép số lượng quặng apatit cực lớn.
Sai phạm của ông Vịnh mang tính hệ thống, chỉ đạo xuyên suốt, bởi cùng dự án này bị can ký giấy chứng nhận đầu tư xây dựng khách sạn.
Khi biết có trữ lượng quặng lớn thì ký quyết định thu hồi, sau đó cấp lại chính diện tích đất đã thu hồi cho Công ty Lilama đầu tư xây dựng khách sạn và cho tận thu khoáng sản.
Cùng trong vụ án trên, ông Doãn Văn Hưởng (cựu Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai), ông Nguyễn Thanh Dương và Lê Ngọc Hưng (đều là cựu Phó chủ tịch tỉnh), ông Mai Đình Định (cựu Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường), ông Phan Văn Cương (Phó giám đốc Sở Công Thương) đều lĩnh án tù về những tội danh liên quan.