Điểm đáng chú ý là qua hai lần mời thầu, các tiêu chí cốt lõi về “tầm với cần cẩu trục, tải trọng sức nâng, năng suất bốc dỡ” được yêu cầu ở mức cao hơn trước đây.

Theo hồ sơ mời thầu, gói “Bốc dỡ than nhập khẩu bằng cẩu nổi năm 2025”, số E-TBMT IB2500060503-00, được phát hành ngày 27/2/2025, có giá dự toán 143,5 tỷ đồng, khối lượng dự kiến 6,04 triệu tấn. Phạm vi công việc là bốc dỡ than từ tàu biển xuống phương tiện thủy, sà lan tại khu neo chuyển tải Hòn Gai hoặc Cẩm Phả, đồng thời đánh tẩy, vun gom than trong hầm tàu.

Trụ sở công ty Kinh doanh Than Miền Bắc - Vinacomin.

Đối với gói “Bốc dỡ than nhập khẩu bằng cẩu nổi năm 2026”, số E-TBMT IB2500422257-00, hồ sơ được phát hành ngày 29/9/2025, giá dự toán 151,99 tỷ đồng, khối lượng dự kiến 6,7 triệu tấn.

Trong cả hai hồ sơ, Công ty cổ phần Kinh doanh than miền Bắc - Vinacomin (Than Miền Bắc - Vinacomin) đều yêu cầu nhà thầu có tối thiểu 4 cầu nổi (tàu cần cẩu). Mỗi cẩu phải có sức nâng từ 40 tấn trở lên, tầm với trục cần cẩu từ 32m trở lên, tối thiểu 4 gầu ngoạm với dung tích mỗi gầu từ 15m³.

Thực tế, việc khai thác các tàu hàng nhập khẩu về vùng neo biển Quảng Ninh, các tàu lớn nhất tải trọng thiết kế 180.000 tấn, tải trọng khi chở hàng 140.000 tấn. Các tàu này có chiều rộng 45m, việc sử dụng các cẩu có tầm với 28-30m vẫn khai thác bình thường đảm bảo năng suất 14.000 – 18.000 tấn /ngày.

Công ty cổ phần Kinh doanh Than miền Bắc – Vinacomin hoạt động kinh doanh chính là buôn bán và tiêu thụ than.

Theo Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm 2025, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của Công ty đạt 30.187,2 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức 41.775,8 tỷ đồng của năm 2024. Lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt 80,9 tỷ đồng, trong khi năm 2024 đạt 199,65 tỷ đồng.

Trong quá trình bốc hàng, đơn vị bốc dỡ sẽ bố trí cầu cặp mạn cả hai bên mạn tàu để tàu không bị lệch nghiêng, đảm bảo an toàn cho xếp dỡ. Các cần cẩu có tầm với 28-30m đã có thể thoải mái vươn trục cẩu bốc được hàng ở quá nửa tàu.

Do vậy, theo nhiều DN, tầm với trục cần cẩu từ 32m mà Công ty Than miền Bắc yêu cầu bắt buộc trong gói thầu bốc dỡ năm 2025 là tiêu chí không nhất thiết phải có với các tầm với cần cẩu từ 28-30m, việc bốc dỡ than vẫn bình thường không ảnh hưởng đến năng suất của tàu.

“Hiện nay, khá nhiều đơn vị có cẩu cần trục tầm với từ 28-30m, giá dự thầu có thể giảm đến 30% so với giá mời thầu, cam kết đảm bảo năng suất bốc xếp dỡ”, một công ty chuyên bốc dỡ than khẳng định.

Bên cạnh hệ thống thiết bị, hồ sơ còn quy định năng lực vận hành của nhà thầu.

Nhà thầu phải bố trí đầy đủ nhân lực, thiết bị để làm việc 24 giờ/ngày, 7 ngày/tuần, kể cả ngày lễ, thứ Bảy và Chủ nhật trong điều kiện thời tiết bình thường. Năng suất bốc dỡ tối thiểu được xác định ở mức 18.000 tấn/ngày.

Đồng thời, nhà thầu phải có khả năng đáp ứng trường hợp cần bốc dỡ tối đa đồng thời 7 tàu biển, với khối lượng hàng hóa mỗi tàu từ 60.000 tấn.

Ảnh minh họa.

So sánh thực tế, các đơn vị khác nhau như Công ty Kho vận và Cảng Cẩm Phả - TKV với gói thầu hơn 10 triệu tấn cũng chỉ yêu cầu bốc dỡ tối đa 3 tàu biển. Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu than - TKV với gói thầu hơn 5 triệu tấn cũng chỉ yêu cầu bốc dỡ đồng thời 2 tàu biển với năng suất 7.000 tấn/ngày/01 tàu biển.

Một tài liệu khác của Công ty Than miền Bắc - Vinacomin cho thấy, yêu cầu đối với công đoạn bốc dỡ than nhập khẩu được xác định theo cách khác.

Tại hồ sơ mời thầu “Nhập khẩu than đợt 10 năm 2026”, phát hành ngày 17/8/2026, Công ty Than miền Bắc- Vinacomin yêu cầu nhập khẩu 80.000 tấn than, giao trong tháng 9/2026 tại cảng Hòn Gai hoặc cảng Cẩm Phả.

Đáng chú ý, danh sách nhà thầu được nộp hồ sơ gồm 14 doanh nghiệp đến từ Singapore, Dubai, Đức, Thụy Sĩ, Mỹ, Hong Kong và liên danh doanh nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp nước ngoài.

Hồ sơ mời chào giá yêu cầu nhà cung cấp chào giá theo điều kiện CFR cảng Hòn Gai hoặc cảng Cẩm Phả, đồng thời quy định tốc độ dỡ hàng trung bình 7.000 tấn/ngày làm việc.

Khác với việc mời 2 gói thầu bốc dỡ than trong nước, hồ sơ này không đặt ra yêu cầu về “4 cẩu nổi, tầm với cần cẩu trục từ 32m trở lên, sức nâng tải trọng từ 40 tấn trở lên”.

Đồng thời, cũng không yêu cầu “bốc dỡ đồng thời 7 tàu biển với năng suất 18.000 tấn/ngày” đối với 14 nhà thầu đã được lựa chọn cung cấp than năm 2026.

Cùng với đó, trước khi mở 02 gói thầu lựa chọn đơn vị bốc dỡ bằng cầu nổi thì Than Miền Bắc - Vinacomin cũng yêu cầu tốc độ dỡ hàng trung bình là 7.000 tấn/ngày làm việc đối với nhà thầu cung cấp than.

Ở gói năm 2025, Công ty cổ phần Thương mại và Dịch vụ Logistic Quảng Ninh là nhà thầu duy nhất tham dự, với giá dự thầu khoảng 195,8 tỷ đồng. Mức giá này cao hơn giá gói thầu 143,5 tỷ đồng khoảng 52,3 tỷ đồng.

Đến gói thầu năm 2026, Công ty cổ phần Thương mại và Dịch vụ Logistic Quảng Ninh tiếp tục là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ với giá dự thầu sau hiệu chỉnh khoảng 222,87 tỷ đồng, trong khi giá gói thầu được duyệt là 151,99 tỷ đồng, chênh khoảng 70,87 tỷ đồng.

Theo đó, cả hai gói thầu đều bị huỷ.