Từ va chạm của trẻ nhỏ đến cách hành xử của người lớn
Theo đơn trình báo của chị Lê Thu Hằng gửi Công an phường Minh Xuân và đơn đề nghị gửi cơ quan có thẩm quyền, khoảng 10h30 ngày 30/8/2026, con trai chị là cháu Ngô Xuân Phúc, sinh ngày 23/4/2018, từ Hà Nội lên Tuyên Quang nghỉ lễ Quốc khánh và thăm ông bà ngoại.
Sau đó, chị Hằng đưa bốn trẻ nhỏ, gồm hai con của mình và hai người cháu, đến vui chơi tại khu vui chơi “Ngôi nhà nhỏ màu hồng” ở khu vực Lê Lợi 4, phường Minh Xuân, tỉnh Tuyên Quang. Khoảng 16h cùng ngày, khi các cháu chuẩn bị trở về nhà, theo lời kể của con trai, chị Hằng được biết cháu vừa xảy ra sự việc với một người phụ nữ tại khu vui chơi.
Cho rằng cần kiểm tra sự việc một cách khách quan, chị Hằng quay lại khu vui chơi và đề nghị được xem hình ảnh camera. Theo nội dung chị Hằng trình bày trong đơn, hình ảnh camera cho thấy một phụ nữ khoảng 40 tuổi đã quát lớn cháu Phúc nhiều lần, bắt cháu lại gần, có lời nói nặng nề và tát cháu. Gia đình cho biết cháu cố giải thích rằng mình không phải là người đánh một em nhỏ được cho là con của người phụ nữ này. Tuy nhiên, theo phản ánh, việc quát mắng và tác động vào cháu vẫn xảy ra. Điều đáng nói, cháu Phúc thời điểm xảy ra vụ việc mới hơn 8 tuổi.
Ở lứa tuổi này, những va chạm, tranh giành đồ chơi, hiểu nhầm hay xô xát giữa trẻ với nhau trong quá trình vui chơi hoàn toàn có thể xảy ra. Người lớn có quyền can thiệp để bảo vệ con mình, nhưng cách can thiệp phải phù hợp, đặc biệt không thể tùy tiện sử dụng bạo lực với một đứa trẻ khác. Ngay cả trong trường hợp xác định cháu bé có hành vi chưa đúng với một trẻ khác, câu hỏi cần đặt ra vẫn là: người trưởng thành có quyền quát mắng, đe dọa hoặc đánh một đứa trẻ không phải con mình hay không? Câu trả lời phải được xem xét trên cơ sở pháp luật, chứ không thể phụ thuộc vào sự tức giận nhất thời.
Gia đình cho biết cháu bé hoảng sợ sau sự việc
Theo trình bày của chị Hằng, sau khi trở về, cháu Phúc khóc nhiều, có biểu hiện sợ hãi và không muốn ăn uống. Gia đình sau đó đưa cháu đến cơ sở y tế để kiểm tra sức khỏe. Người mẹ cho biết cháu có biểu hiện đau vùng má trái và lung lay răng hàm dưới bên trái; đồng thời gia đình được khuyến nghị tiếp tục theo dõi trạng thái tâm lý của cháu.
Những thông tin này cần được cơ quan chức năng kiểm tra thông qua hồ sơ khám chữa bệnh, tài liệu y tế và các chứng cứ khác để xác định chính xác mức độ ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, sự việc cũng cho thấy một vấn đề thường bị xem nhẹ khi xảy ra bạo lực với trẻ em: tổn thương không nhất thiết chỉ nằm ở một vết bầm hay tỷ lệ thương tích.
Một đứa trẻ đang vui chơi trong môi trường mà bản thân cho rằng an toàn, bất ngờ bị một người trưởng thành quát tháo, ép lại gần và tác động vào cơ thể có thể hình thành cảm giác bất an, sợ hãi hoặc ám ảnh. Vì vậy, việc đánh giá hậu quả của một hành vi đối với trẻ em cần nhìn cả hai phương diện: thể chất và tinh thần.
Luật pháp bảo vệ trẻ em như thế nào?
Hiến pháp năm 2013 xác định trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc, giáo dục; đồng thời nghiêm cấm hành vi xâm hại, hành hạ, ngược đãi và các hành vi khác vi phạm quyền trẻ em. Cụ thể hơn, Luật Trẻ em số 102/2016/QH13 có hiệu lực từ ngày 1/6/2017, tạo hành lang pháp lý chuyên biệt để bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em.
Dưới góc độ xử phạt hành chính, Điều 22 Nghị định 130/2021/NĐ-CP quy định xử lý các hành vi vi phạm quy định về cấm bạo lực với trẻ em. Trong đó, các hành vi gây tổn hại tinh thần, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, lăng mạ, chửi mắng, đe dọa hoặc sử dụng biện pháp trừng phạt gây tổn hại thể chất, tinh thần của trẻ có thể bị xem xét xử phạt nếu đủ căn cứ. Như vậy, cần đặc biệt lưu ý rằng bảo vệ trẻ em không chỉ có nghĩa là ngăn chặn những vụ hành hung gây thương tích nặng. Những hành vi làm trẻ sợ hãi, bị xúc phạm hoặc tổn thương tâm lý cũng thuộc phạm vi pháp luật về trẻ em quan tâm và điều chỉnh.
Có thể đặt vấn đề trách nhiệm hình sự hay không?
Việc một người có hành vi đánh người khác không mặc nhiên đồng nghĩa người đó sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan điều tra phải làm rõ diễn biến sự việc, hành vi cụ thể, hậu quả, lỗi, chứng cứ camera, lời khai nhân chứng, tài liệu y tế và những yếu tố pháp lý liên quan. Tuy nhiên, Điều 134 Bộ luật Hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là một căn cứ cần được lưu ý.
Đáng chú ý, quy định này xác định trường hợp nạn nhân là người dưới 16 tuổi là một trong những tình tiết pháp lý đặc biệt cần xem xét; theo quy định hiện hành, trong những trường hợp luật định, tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11% vẫn có thể đặt ra trách nhiệm hình sự. Do đó, đối với vụ việc được gia đình cháu Phúc trình báo, vấn đề không nên được đánh giá đơn giản theo suy nghĩ rằng “chỉ một cái tát thì không đáng kể”. Ngược lại, cũng không thể từ đơn trình báo mà khẳng định người phụ nữ đã phạm tội. Việc có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay chỉ dừng ở xử lý hành chính, hoặc không đủ căn cứ xử lý, phải do cơ quan có thẩm quyền xác minh và kết luận theo đúng trình tự pháp luật.
Camera là chứng cứ quan trọng cần được bảo toàn
Một chi tiết đáng chú ý trong đơn là gia đình cho rằng diễn biến vụ việc đã được camera của khu vui chơi ghi lại. Nếu thông tin này chính xác, dữ liệu camera là nguồn tài liệu rất quan trọng để xác định khách quan sự việc. Cơ quan chức năng cần sớm thu thập, trích xuất và bảo toàn bản gốc dữ liệu camera, bởi nhiều hệ thống giám sát chỉ lưu dữ liệu trong một khoảng thời gian nhất định.
Ngoài camera, việc xác minh có thể làm rõ những người chứng kiến; lời khai của chủ, nhân viên khu vui chơi; lời trình bày của các trẻ có mặt; hồ sơ khám sức khỏe của cháu; thời điểm và diễn biến trước, trong và sau sự việc. Đặc biệt, cần làm rõ nguyên nhân thực sự dẫn tới hành vi của người phụ nữ.
Có hay không việc hai trẻ xảy ra va chạm trước đó? Cháu Phúc có phải người trực tiếp gây ra sự việc khiến người phụ nữ bức xúc hay không? Người phụ nữ đã nói gì, thực hiện hành vi gì và mức độ tác động ra sao? Làm rõ các vấn đề trên không phải để hợp lý hóa việc người lớn đánh trẻ, mà nhằm xác định toàn bộ sự thật khách quan trước khi xem xét trách nhiệm pháp lý.
Người bị phản ánh được cho là cán bộ đang công tác tại một Sở của tỉnh Tuyên Quang
Trong đơn gửi cơ quan chức năng, chị Hằng cho biết sau khi tìm hiểu, gia đình xác định người phụ nữ liên quan được cho là bà L.T.T., hiện đang công tác tại một Sở của tỉnh Tuyên Quang. Gia đình vì vậy đã có đơn đề nghị cơ quan quản lý xác minh vụ việc và xem xét trách nhiệm nếu nội dung phản ánh được chứng minh là đúng. Ở khía cạnh này, cần phân biệt rõ hai vấn đề pháp lý khác nhau.
Thứ nhất là trách nhiệm của một công dân đối với hành vi xảy ra ngoài xã hội. Nếu có hành vi vi phạm, việc xử lý phải căn cứ tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi. Thứ hai là vấn đề kỷ luật, đạo đức và văn hóa ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức. Nội dung này chỉ nên được cơ quan quản lý xem xét sau khi xác minh đầy đủ diễn biến vụ việc, tư cách pháp lý và vị trí công tác của người bị phản ánh.
Không nên mặc nhiên coi việc một người đang làm việc trong cơ quan nhà nước là tình tiết làm nặng trách nhiệm đối với mọi hành vi xảy ra ngoài công vụ. Nhưng nếu phản ánh được xác định là có căn cứ, cơ quan quản lý cũng có trách nhiệm xem xét vụ việc theo các quy định liên quan đến cán bộ, công chức, viên chức và chuẩn mực ứng xử tương ứng. Đặc biệt, nếu người bị phản ánh thực sự là người làm việc trong cơ quan nhà nước, cách ứng xử với một trẻ nhỏ ở nơi công cộng càng là vấn đề đáng được nhìn nhận nghiêm túc về chuẩn mực xã hội.
Không thể dùng bạo lực để “dạy” con của người khác
Vụ việc tại Tuyên Quang, nếu diễn biến đúng như nội dung gia đình phản ánh và dữ liệu camera thể hiện, đặt ra một câu chuyện rộng hơn về văn hóa ứng xử của người lớn tại những không gian dành cho trẻ em. Cha mẹ nào cũng có bản năng bảo vệ con. Khi nhìn thấy hoặc nghe nói con mình bị một trẻ khác bắt nạt, tâm lý tức giận là điều có thể hiểu được. Nhưng bảo vệ con mình không đồng nghĩa với quyền đánh con của người khác.
Một người trưởng thành có nhiều lựa chọn: yêu cầu trẻ dừng hành vi; báo nhân viên khu vui chơi; tìm cha mẹ của trẻ; xem camera; trao đổi giữa hai gia đình hoặc báo cơ quan chức năng nếu sự việc nghiêm trọng. Đánh một đứa trẻ không phải là giải pháp giáo dục. Thậm chí, cách giải quyết bằng bạo lực có thể vô tình truyền cho chính những đứa trẻ đang chứng kiến một thông điệp nguy hiểm: người mạnh hơn có thể sử dụng sức mạnh để giải quyết mâu thuẫn. Điều đó hoàn toàn đi ngược với mục tiêu xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh cho trẻ em.
Khu vui chơi cũng cần nhìn lại trách nhiệm bảo đảm an toàn
Sự việc đồng thời đặt ra câu hỏi về trách nhiệm quản lý tại các khu vui chơi trẻ em. Đây là nơi tập trung nhiều trẻ nhỏ, khả năng xảy ra tranh giành đồ chơi, va chạm hoặc xô xát là khó tránh khỏi. Vì vậy, ngoài điều kiện cơ sở vật chất, đơn vị vận hành cần có nhân viên giám sát, quy trình xử lý xung đột và biện pháp can thiệp kịp thời khi phát hiện người lớn có hành vi đe dọa hoặc tác động tới trẻ.
Nếu một người trưởng thành có thể quát mắng, giữ một trẻ lại và đánh trẻ ngay trong khu vui chơi mà không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời thì cũng cần xem xét lại cơ chế giám sát an toàn của cơ sở. Camera không nên chỉ đóng vai trò “xem lại sau khi chuyện đã xảy ra”. Mục tiêu quan trọng hơn phải là phòng ngừa và ngăn chặn nguy cơ ngay từ đầu.
Cần một kết luận khách quan từ cơ quan chức năng
Theo tài liệu gia đình cung cấp, chị Lê Thu Hằng đã làm đơn trình báo gửi Công an phường Minh Xuân và đơn đề nghị cơ quan quản lý xem xét vụ việc. Điều gia đình mong muốn, theo nội dung đơn, là sự việc được xác minh minh bạch, khách quan, đúng bản chất; quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ được bảo vệ. Đây cũng là hướng xử lý cần thiết. Cơ quan chức năng tỉnh Tuyên Quang cần xác minh đầy đủ dữ liệu camera, lời khai những người liên quan, hồ sơ y tế và các tài liệu khác; làm rõ có hay không hành vi đánh, chửi mắng, đe dọa trẻ; mức độ ảnh hưởng tới sức khỏe, tinh thần của cháu bé và động cơ, nguyên nhân của sự việc.
Nếu đủ căn cứ xác định có vi phạm, cần xử lý theo đúng quy định. Ngược lại, nếu phản ánh có nội dung chưa chính xác thì cũng cần thông tin kết quả để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người bị phản ánh. Một đứa trẻ hơn 8 tuổi có thể đúng hoặc sai trong một cuộc tranh giành hay va chạm với bạn cùng chơi. Nhưng trách nhiệm của người trưởng thành là giải quyết cái sai của trẻ bằng sự bình tĩnh, giáo dục và pháp luật, chứ không phải bằng cái tát. Và đó có lẽ cũng là vấn đề quan trọng nhất mà vụ việc này đặt ra: bảo vệ trẻ em không chỉ là xử lý một vụ việc sau khi nó xảy ra, mà còn là xây dựng giới hạn ứng xử mà mọi người lớn đều phải tôn trọng.