Những nhà xưởng mái tôn biến thành sân thể thao đông người

Theo ghi nhận thực tế tại khu vực đường Thị Cấm, xen kẽ giữa các bãi đất trống, điểm tập kết ô tô và những khu cỏ mọc um tùm là các dãy nhà xưởng khung sắt, mái tôn có quy mô tương đối lớn. Bên trong một số công trình, không gian được tận dụng để làm sân pickleball, sân bóng rổ và các hoạt động thể thao khác. Vào chiều tối, hệ thống đèn công suất lớn được bật sáng để phục vụ người chơi.

Khu đất tại số 16 Phố Thị Cấm hiện được sử dụng làm bãi đỗ xe và nhà xưởng, dù theo bản đồ quy hoạch, khu vực này không được xác định là đất thể thao lâu dài

Điều đáng lưu ý là hình thức bên ngoài của các công trình vẫn mang dáng dấp của nhà kho, nhà xưởng tạm, với khung kim loại, mái tôn cũ, một số khu vực có dấu hiệu hoen gỉ hoặc chắp vá. Nếu đây thực sự là công trình vốn có công năng kho xưởng nhưng sau đó được cải tạo, chuyển sang hoạt động thể thao có tập trung đông người, cơ quan chức năng cần xác minh rõ việc thay đổi công năng có được phép hay không, kết cấu hiện hữu có đáp ứng an toàn chịu lực, thoát nạn và PCCC hay không.

Pháp luật về xây dựng quy định nguyên tắc chung là trước khi khởi công công trình, chủ đầu tư phải có giấy phép xây dựng, trừ các trường hợp được miễn; việc sửa chữa, cải tạo làm thay đổi kiến trúc, kết cấu chịu lực, quy mô hoặc công năng cũng là vấn đề phải được kiểm soát theo quy định pháp luật.  Vì vậy, đối với những công trình đang tồn tại tại đường Thị Cấm, điều cần kiểm tra không chỉ là “có mái tôn hay không”, mà phải đối chiếu nguồn gốc công trình, giấy phép xây dựng, bản vẽ được duyệt, công năng ban đầu và hiện trạng sử dụng thực tế.

Khu vực sân pickleball có tên The Capital Pick & Hoops

Những tấm tôn xanh và khung sắt tạm được sử dụng làm cổng vào khu vực sân thể thao, cho thấy hạng mục này chưa được đầu tư hoàn thiện đồng bộ

Có phù hợp mục đích sử dụng đất?

Một vấn đề khác cần làm rõ là loại đất và mục đích sử dụng đất tại khu vực này. Theo thông tin phản ánh, một số vị trí không được quy hoạch ổn định cho mục đích thể thao hoặc bãi đỗ xe nhưng trên thực tế lại đang được sử dụng cho các hoạt động kinh doanh tương ứng. Luật Đất đai đặt ra nguyên tắc người sử dụng đất phải sử dụng đúng mục đích, đúng ranh giới và tuân thủ quy định pháp luật; việc chuyển sang mục đích khác phải thực hiện thủ tục tương ứng khi thuộc trường hợp phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép. 

Các đường dây điện phục vụ hệ thống chiếu sáng tại sân thể thao số 16 Phố Thị Cấm được câu kéo bên trong kết cấu sắt - tôn, đặt ra nguy cơ mất an toàn, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng

Do đó, nếu một khu đất vốn là đất nông nghiệp, đất dự án, đất công cộng hoặc loại đất khác nhưng tự phát biến thành kho xưởng, sân thể thao thu tiền hoặc bãi trông giữ xe, thì cần phải kiểm tra xem đã có quyết định chuyển mục đích sử dụng đất hay chưa. Nếu chưa có mà vẫn tổ chức hoạt động kinh doanh kéo dài, đây không còn là câu chuyện sử dụng tạm thời đơn thuần.

Bãi xe hàng trăm phương tiện: phải kiểm tra cả đất đai, giao thông và PCCC

Cạnh khu nhà xưởng thể thao là những bãi tập kết số lượng lớn ô tô. Đối với bãi đỗ xe, Luật Đường bộ năm 2024 và các quy định hướng dẫn hiện hành đặt hoạt động bến, bãi đỗ xe trong khuôn khổ quản lý chuyên ngành giao thông đường bộ. Bộ Xây dựng đã ban hành văn bản hợp nhất năm 2026 quy định về tổ chức, quản lý hoạt động vận tải bằng ô tô và hoạt động của bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ. 

Phương tiện ô tô tập trung san sát bên khu nhà xưởng, tạo thành khu vực có nguy cơ cao về cháy, nổ và gây khó khăn cho công tác tiếp cận, xử lý nếu xảy ra hỏa hoạn

Bởi vậy, cần xác định các điểm trông giữ phương tiện cạnh đường Thị Cấm là bãi đỗ xe nội bộ, bãi tập kết tạm hay hoạt động kinh doanh trông giữ xe có thu tiền. Nếu là hoạt động kinh doanh, chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn cần kiểm tra các vấn đề: tư cách pháp nhân của đơn vị khai thác; quyền sử dụng địa điểm; điều kiện về lối ra vào; tổ chức giao thông; việc niêm yết, thu phí nếu có; bảo đảm an ninh, môi trường và PCCC.

Đặc biệt, việc hàng trăm phương tiện chứa nhiên liệu tập trung sát những công trình mái tôn, nơi có hệ thống điện chiếu sáng và hoạt động đông người, có thể làm gia tăng hậu quả nếu xảy ra cháy.

Nguy cơ cháy nổ không thể coi nhẹ

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định cụ thể các nhóm cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC, bao gồm nhiều loại nhà kho, cơ sở sản xuất, nơi tập trung đông người và công trình có quy mô nhất định.  Điều đáng lo tại khu vực đường Thị Cấm là sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ: mái tôn, kết cấu khung thép, đường điện chiếu sáng công suất lớn, phương tiện cơ giới, cỏ khô và hoạt động đông người vào buổi tối.

Đặc điểm của các bãi đỗ xe được quây kín tôn xanh, đỗ ngoài trời không được che chắn

Đối với sân pickleball hoặc sân bóng rổ nằm trong nhà xưởng, lực lượng chức năng cần kiểm tra cụ thể hệ thống điện; dây dẫn và aptomat; nguồn nhiệt; bình chữa cháy; hệ thống báo cháy nếu thuộc diện phải trang bị; lối thoát nạn; khoảng cách thoát người và khả năng tiếp cận của xe chữa cháy. Không thể đợi đến khi có sự cố rồi mới đặt câu hỏi công trình đã đáp ứng điều kiện an toàn hay chưa.

Chính quyền địa phương có thể đứng ngoài?

Điều khiến dư luận quan tâm là các kho xưởng, bãi xe và sân thể thao này không nằm ở vị trí kín đáo mà xuất hiện ngay ven đường Thị Cấm, gần khu dân cư và khu vực hành chính địa phương. Nếu các hoạt động này tồn tại trong thời gian dài, câu hỏi đặt ra là công tác kiểm tra địa bàn đã được thực hiện ra sao. Theo chức năng quản lý nhà nước tại địa phương, chính quyền cấp phường là lực lượng gần hiện trường nhất, có trách nhiệm nắm tình hình về đất đai, xây dựng, môi trường, an ninh trật tự và phối hợp kiểm tra khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Phái sau lớp tôn là bãi tập kết các xe ô tô không biển kiểm soát

Nếu xác minh cho thấy có công trình xây dựng không phép, sử dụng đất sai mục đích, kinh doanh bãi xe không đúng quy định hoặc không đảm bảo PCCC mà vẫn hoạt động kéo dài, thì cần xem xét trách nhiệm không chỉ của chủ cơ sở mà cả cán bộ phụ trách địa bàn, bộ phận quản lý trật tự xây dựng và lãnh đạo được phân công phụ trách. Trách nhiệm phải được xác định trên hồ sơ: ai quản lý địa bàn, đã kiểm tra bao nhiêu lần, có lập biên bản hay không, có yêu cầu khắc phục không, vi phạm đã được phát hiện nhưng chưa xử lý hay chưa từng được kiểm tra.

Cần kiểm tra toàn diện thay vì xử lý từng phần

Từ thực trạng trên, người dân đề nghị UBND phường Xuân Phương và các cơ quan chuyên môn của Hà Nội tổ chức kiểm tra tổng thể khu vực ven đường Thị Cấm. Việc kiểm tra cần đồng thời làm rõ bốn nhóm vấn đề: nguồn gốc và mục đích sử dụng đất; hồ sơ xây dựng; tính pháp lý của hoạt động bãi đỗ xe, sân thể thao; và điều kiện PCCC.

Nếu các cơ sở đầy đủ hồ sơ, cơ quan chức năng cần công khai để tránh những nghi ngờ không cần thiết. Ngược lại, nếu phát hiện vi phạm, cần xử lý ngay từ đầu, tránh để tình trạng xây dựng và kinh doanh tự phát trở thành “sự đã rồi”. Quản lý đô thị hiệu quả không phải chờ đến khi công trình hoàn thiện hoặc xảy ra cháy nổ mới xử lý. Trách nhiệm của chính quyền trước hết là phát hiện từ sớm, ngăn chặn từ đầu và bảo đảm mọi hoạt động trên địa bàn tuân thủ đúng quy hoạch, pháp luật và an toàn cho cộng đồng.