Sau khi Báo Nông nghiệp và Môi trường đăng bài viết “Nhà máy xử lý rác Dị Sử trở thành bãi đổ chất thải xây dựng?”, phóng viên đã trao đổi với ông Bùi Khánh Vĩnh, Chủ tịch UBND phường Đường Hào, tỉnh Hưng Yên, về tình trạng đổ chất thải trái phép tại khu vực này.

Ông Vĩnh cho biết, nhà máy xử lý rác Dị Sử thuộc phạm vi quản lý của UBND tỉnh Hưng Yên. Theo ông, nếu chất thải xây dựng được đổ trên phần đất do nhà máy quản lý thì chính quyền phường không có thẩm quyền xử lý. Trường hợp vi phạm xảy ra bên ngoài khuôn viên nhà máy mới thuộc trách nhiệm giải quyết của địa phương.

Tuy nhiên, khi phóng viên thông tin tình trạng đổ thải diễn ra cả bên trong lẫn bên ngoài phạm vi nhà máy, ông Vĩnh cho biết sẽ chỉ đạo kiểm tra lại.

Câu trả lời này đặt ra vấn đề về cơ chế phối hợp quản lý tại khu vực có dấu hiệu buông lỏng. Bởi dù chất thải được đổ trong hay ngoài khuôn viên, hoạt động vận chuyển, tập kết và san gạt vẫn diễn ra công khai trong thời gian dài, cần được kiểm tra, xác định trách nhiệm của từng đơn vị liên quan.

Quá trình vận chuyển, xử lý chất thải xây dựng trái phép tại khu vực nhà máy xử lý rác Dị Sử. Videos: Quán Dũng.

Trước đó, từ phản ánh của người dân về tình trạng xe tải liên tục chở chất thải xây dựng từ các dự án, công trình đến nhà máy xử lý rác Dị Sử, phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường đã theo dõi thực tế trong nhiều ngày.

Qua ghi nhận, hàng chục lượt xe tải mang biển kiểm soát 30M-205.96, 30M-197.08 và 29C-876.20 vận chuyển chất thải xây dựng từ một dự án trên địa bàn xã Nghĩa Trụ đến khu vực nhà máy. Dự án này do Công ty Central và Ecoba làm nhà thầu xây dựng.

Sau khi di chuyển đến nơi, các xe nhanh chóng đổ vật liệu xuống bãi. Ngay sau đó, máy xúc được sử dụng để san gạt, dồn chất thải thành từng khu vực. Hoạt động này diễn ra cả bên trong và bên ngoài khuôn viên nhà máy.

Những gì được đưa xuống bãi không đơn thuần là đất đá thông thường. Phóng viên ghi nhận nhiều loại vật liệu lẫn trong đống thải như xà bần, gạch vỡ, bê tông vụn, bao nilon và thạch cao. Các loại chất thải này được tập kết trực tiếp xuống mặt bằng, sau đó san gạt mà chưa ghi nhận quy trình phân loại, xử lý tương ứng.

Việc đưa chất thải xây dựng đến một cơ sở xử lý rác sinh hoạt rồi đổ trực tiếp ra môi trường đặt ra nhiều vấn đề về kiểm soát nguồn thải, điều kiện tiếp nhận và quy trình xử lý. Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định, các thành phần chất thải có thể phát tán, gây ảnh hưởng đến chất lượng đất, nguồn nước và môi trường khu vực xung quanh.

Các loại chất thải xây dựng chưa được phân loại, xử lý theo quy định được đổ trực tiếp xuống khu vực bên trong và bên ngoài nhà máy xử lý rác Dị Sử. Ảnh: Quán Dũng.

Đáng chú ý, chính người phụ trách nhà máy cũng xác nhận cơ sở này không có chức năng xử lý chất thải xây dựng.

Ông Nguyễn Ngọc Quế, Phó giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Hưng Yên, người phụ trách nhà máy xử lý rác Dị Sử, cho biết cơ sở hiện được giao xử lý chất thải sinh hoạt và một số loại chất thải công nghiệp thông thường, không có chức năng tiếp nhận, xử lý chất thải xây dựng.

Liên quan đến khu vực đất ao bên trong nhà máy, ông Quế thông tin một phần diện tích đã được san lấp. Khu đất này đang được tính toán để cho Công ty Asian Xanh Hưng Yên thuê lại, phục vụ việc xử lý lượng rác tồn lưu trên địa bàn tỉnh.

Theo ông Quế, do mặt bằng hiện nhỏ, Công ty Asian Xanh muốn xin UBND tỉnh cho phép san lấp thêm một phần diện tích ao để lắp đặt máy móc, thiết bị. Sau đó, công ty dự kiến thuê lại toàn bộ khu vực nhà máy để triển khai hoạt động xử lý rác.

Tuy nhiên, phương án này hiện mới dừng ở bước xây dựng đề án và thực hiện các thủ tục liên quan đến thuê đất. Ông Quế khẳng định chưa có văn bản nào của UBND tỉnh Hưng Yên chấp thuận cho Công ty Asian Xanh san lấp đất ao để làm mặt bằng. Nội dung này mới chỉ được đề cập trong một số cuộc họp.

UBND tỉnh Hưng Yên, Công an tỉnh cần sớm vào cuộc kiểm tra, xử lý dứt điểm vụ việc. Ảnh: Quán Dũng.

Như vậy, việc san lấp đất ao và phương án sử dụng mặt bằng nhà máy vẫn đang trong quá trình xem xét, chưa có quyết định chấp thuận chính thức. Trong khi đó, thực tế tại hiện trường cho thấy chất thải xây dựng đã được đưa vào, đổ xuống và san gạt trên diện tích đất thuộc khu vực nhà máy.

Đối với phần diện tích bên ngoài khuôn viên, ông Quế cho biết không nắm được đơn vị nào đang thực hiện việc đổ chất thải xây dựng.

Nghịch lý nằm ở chỗ, một nhà máy được giao nhiệm vụ xử lý chất thải, có trách nhiệm thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường, lại xuất hiện tình trạng chất thải xây dựng được tập kết và san gạt trực tiếp trên đất nhà máy. Việc này không chỉ liên quan đến nguồn gốc vật liệu mà còn đặt ra câu hỏi về quy trình tiếp nhận, quản lý mặt bằng và trách nhiệm của đơn vị được giao quản lý tài sản, đất đai.

Nhà máy xử lý rác Dị Sử ùn ứ rác thải, nước thải bốc mùi hôi thôi nhưng chưa được xử lý suốt nhiều năm. Ảnh: Quán Dũng.

Theo luật sư Nguyễn Trường Sơn , Công ty Luật QTC, cho biết hành vi đổ, thải chất thải không đúng quy định là một trong những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động bảo vệ môi trường.

Theo khoản 18 Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí hoặc dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác. Khoản 1 Điều 6 của luật này nghiêm cấm hành vi vận chuyển, chôn, lấp, đổ, thải, đốt chất thải rắn, chất thải nguy hại không đúng quy trình kỹ thuật và quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.

Luật sư Sơn cho biết thêm, theo Điều 4 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, tùy tính chất và mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt hành chính, với mức phạt tối đa trong lĩnh vực bảo vệ môi trường lên đến 2 tỷ đồng đối với tổ chức và 1 tỷ đồng đối với cá nhân. Trường hợp hành vi gây ô nhiễmmôi trường đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 235 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) với mức hình phạt cao nhất lên đến 15 năm tù.

Đề nghị, UBND tỉnh Hưng Yên, Công an tỉnh và các sở, ngành liên quan cần sớm kiểm tra, vào cuộc điều tra, xử lý dứt điểm tình trạng đổ chất thải xây dựng tại khu vực bên trong và bên ngoài nhà máy xử lý rác  Dị Sử.