Chợ cá Yên Sở (hay còn gọi là chợ cá làng Sở Thượng, phường Hoàng Mai, thành phố Hà Nội) được xem là chợ đầu mối thủy sản lớn nhất Thủ đô.

Tuy nhiên, cơ sở vật chất xuống cấp khiến nhiều tiểu thương mong muốn có một khu chợ mới khang trang hơn. Trong khi chợ cá mới (được cấp phép) đang được xây dựng tại thôn Sở Thượng, phường Yên Sở, thì hiện nay, xuất hiện "Khu trưng bày sản phẩm thủy sản 2", rộng hàng nghìn m2 nhưng lại được quảng cáo là chợ cá mới, cho thuê giá cao, khiến nhiều tiểu thương đặt dấu hỏi về tính pháp lý của khu chợ này.

Khu ki-ốt (vị trí khoanh đỏ) được quảng cáo là chợ cá mới tại ngõ 80 đường Đỗ Mười, phường Hoàng Mai. Ảnh: Nhóm PV

Tấm biển khu trưng bày sản phẩm thủy sản 2 trong khu ki-ốt. Ảnh: Nhóm PV

Hình ảnh ghi nhận bên trong khu ki-ốt được quảng cáo là chợ cá Yên Sở mới. Ảnh: Nhóm PV

Khu trưng bày sản phẩm được quảng cáo là "chợ cá" mới, cho thuê giá cao

Thời điểm cuối tháng 2, đầu tháng 3.2026, trong vai người có nhu cầu thuê ki-ốt để bán và trung chuyển cá đi các tỉnh, thành phía Bắc, phóng viên tìm đến khu ki-ốt được quảng cáo là "chợ cá mới" tại ngõ 80, đường Đỗ Mười, phường Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.

Con đường dẫn vào khu chợ khá nhỏ hẹp, vướng cây lớn, nhưng được đổ bê tông kiên cố. Ngay đầu cổng chợ treo một tấm biển ghi: "Khu trưng bày sản phẩm Thủy sản 2", dưới sự quản lý trực tiếp của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp và Thương mại tổng hợp Sở Thượng.

Tại đây, phóng viên tiếp cận người đàn ông tên Quỳnh, giới thiệu là thành viên Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp là Thương mại tổng hợp Sở Thượng.

Theo lời ông Quỳnh, vì làm giám sát nhiều năm ở khu chợ này, nên có nhiều suất ki-ốt cho thuê. Do đó, nếu thuê qua ông sẽ được giá tốt hơn, còn thuê trực tiếp từ hợp tác xã, mức giá cao hơn.

"Khu vực này hiện có hơn 40 ki-ốt cho thuê. Ki-ốt có diện tích hơn 60m2, giá thuê khoảng 20 triệu đồng/tháng. Chợ cá bên kia (chợ cá Yên Sở hiện tại - PV) là chợ tạm, xây dựng trên đất nông nghiệp, sắp bị thu hồi.

Còn chợ cá ở đây có điện nước đầy đủ, có pháp nhân, an ninh tốt, bảo vệ 24/24", ông Quỳnh nói, đồng thời cho biết, muốn thuê thì phải đặt cọc, mỗi ki-ốt đặt cọc trước cho ông 10 triệu đồng.

Khi phóng viên đặt vấn đề mặt hàng kinh doanh chủ yếu là cá tầm, thu mua theo đường tiểu ngạch, nam bảo vệ khẳng định, không phải lo lắng về việc kiểm tra của lực lượng chức năng.

"Muốn "đánh" hàng Trung Quốc vẫn phải xây bể cá. Trước kia, tôi cũng làm ở 3 nơi, một là Móng Cái, hai là Lạng Sơn, ba là Lào Cai. Tôi nói thật, nhà tôi có hàng cả ở 3 nơi này. Thuê ở đây, có hợp đồng, sau đó xây dựng bể theo mô hình đầu tư mà mình muốn. Muốn làm bể chìm cũng được", ông Quỳnh cho hay.

"Liệu Quản lý thị trường có vào kiểm tra không?", phóng viên hỏi. Ông Quỳnh đáp, thuê ki-ốt ở đây, nếu có quản lý thị trường, an toàn thực phẩm kiểm tra, sẽ có người lo.

"Nói thật luôn, làm mặt hàng gì thì phải nói trước, chỉ có 1 - 2 vấn đề tôi không làm được thôi, còn lại việc gì cũng có thể lo được. Nếu thuê, tôi sẽ đưa toàn bộ hợp đồng. Mỗi tháng đưa cho tôi mấy triệu đồng, còn mấy việc kia tôi đứng ra lo, nếu có thiếu sót thì tôi chịu", ông Quỳnh nói.

Ông Quỳnh dẫn phóng viên đi xem từng ki-ốt tại khu vực được quảng cáo là chợ cá mới. Ảnh: Nhóm PV

Trong quá trình ghi nhận thực tế tại Khu trưng bày sản phẩm Thủy sản 2 - khu vực được quảng cáo là chợ cá mới, phóng viên tiếp cận chị Yến (tên nhân vật đã được thay đổi), một tiểu thương kinh doanh cá, hiện có ki-ốt tại Khu trưng bày sản phẩm Thủy sản 2. Theo lời chị, từ khi chuyển vào đây buôn bán, gia đình đã đầu tư bài bản, xây dựng cả bể chứa cá.

"Chợ cá Yên Sở hiện tại sắp giải tỏa, tiểu thương sẽ chuyển sang đây. Đây được giới thiệu là chợ mới, tôi thuê được mấy tháng rồi. Thuê ở đây, nhiều mức giá, tùy vị trí; ki-ốt nhà tôi thuê ở giữa khoảng 6 triệu đồng. Nếu là mặt tiền thì đắt hơn, còn thuê nhiều ô liền nhau thì giá sẽ cao hơn", tiểu thương này cho hay.

Theo lời người này, gia đình chị kinh doanh nhiều mặt hàng cá, trong đó có cả cá tầm. "Hàng nhà em, tối chở lên sẽ đóng hàng luôn, bán theo ngày, chứ không dự trữ, vì dự trữ hao hụt lắm, cá chết nhiều. Ở đây toàn bán cá tầm Trung Quốc mà".

Một người phụ nữ thuê ki-ốt tại khu trưng bày sản phẩm Thủy sản 2. Ảnh: Nhóm PV

Khi phóng viên hỏi việc kinh doanh cá tầm có đầy đủ giấy tờ hay không?, người phụ nữ cho hay: "Cá nhà em bắt ở dưới ao thì không có, nhưng hóa đơn đỏ thì vẫn xin ở các nhà khác. Phải đi xin. Nghĩa là mình mua hàng của nhà bên cạnh, người ta là hàng nhập khẩu từ Trung Quốc về, thì bây giờ mình phải mua hóa đơn đó để làm".

Khi phóng viên hỏi: "Vào đây có cần đầu tư nhiều không?", chị Yến cho biết: "Vào đây cứ trải nghiệm vài tháng xem sao đã, chứ đừng đầu tư gì nhiều. Như nhà em xây dựng nhiều quá, giờ đang chuyển nhượng lại cho người khác. Hiện nhà em cho thuê 4 ô rồi".

Chưa được điều chỉnh, cấp phép làm chợ cá?

Theo tìm hiểu của PV, khu đất được quảng cáo và hoạt động như một chợ cá thực chất được cấp phép xây dựng với chức năng là Công trình văn phòng làm việc, giao dịch, giới thiệu sản phẩm và kho chứa hàng.

Trao đổi với Lao Động, đại diện Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Hoàng Mai (Hà Nội) cho biết: Công trình được cấp phép cho Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp và Thương mại tổng hợp Sở Thượng có chức năng văn phòng làm việc, giao dịch giới thiệu sản phẩm và kho chứa hàng.

Do đó, nếu muốn chuyển đổi sang mô hình chợ kinh doanh thủy sản, đơn vị phải thực hiện thủ tục điều chỉnh công năng theo quy định và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Tuy nhiên, công trình hiện nay chưa được điều chỉnh chức năng thành chợ.

Theo đại diện Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Hoàng Mai, ngay cả hạng mục nhà kho xây dựng tại khu vực này cũng chưa đúng. UBND phường Yên Sở, quận Hoàng Mai (cũ) đã từng ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với công trình. Hiện nay, sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, UBND phường Hoàng Mai (mới) đang tiếp tục gia hạn thời gian để xử lý theo quy định.

3 dãy ki-ốt được dựng lên bằng khung sắt, lợp tôn. Ảnh: Nhóm PV

Một số người dân thuê mặt bằng trong Khu trưng bày sản phẩm Thủy sản 2. Ảnh: Nhóm PV

Trao đổi với Lao Động, Luật sư Lê Trọng Minh (Đại học Luật Hà Nội) cho biết, để được cấp phép xây dựng và kinh doanh chợ sẽ phải thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng như một dự án đầu tư thông thường.

Theo Điều 5 Nghị định 60/2024, trước hết phải có quy hoạch và kế hoạch phát triển chợ của UBND cấp tỉnh, thành phố. Khi đáp ứng được các điều kiện đó, chủ đầu tư mới thực hiện dự án như các dự án khác.

Cùng với đó, phải đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về bố trí các công trình trong phạm vi chợ, các quy định về phòng cháy chữa cháy, cấp thoát nước, vệ sinh công cộng, chiếu sáng, thông gió, khu để xe theo quy định.

Luật sư Minh cũng cho biết, theo Điều 16 Luật Phòng cháy, chữa cháy, khi lập, điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng công trình, thiết kế công trình, cải tạo, thay đổi công năng sử dụng công trình - phải có giải pháp, thiết kế về phòng cháy và chữa cháy phù hợp với công năng, đặc điểm của công trình.

Bảo đảm các yêu cầu như khoảng cách phòng cháy, chữa cháy; đường bộ, bãi đỗ, khoảng trống phục vụ hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; giải pháp thoát nạn; dự kiến bậc chịu lửa, giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan; giải pháp chống khói; hệ thống điện phục vụ phòng cháy và chữa cháy; phương tiện, hệ thống phòng cháy và chữa cháy....

"Các yếu tố này phải được thẩm định và nghiệm thu theo quy định tại Điều 17, Điều 18 của luật này", Luật sư Minh nói.

Theo luật sư, nếu chuyển đổi công năng sử dụng công trình mà chưa xem xét vấn đề phòng cháy, chữa cháy có phù hợp với công năng của chợ hay không thì chưa thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục theo quy định và có thể dẫn đến nguy cơ trong phòng cháy, chữa cháy.

Ngoài ra, vấn đề về vệ sinh chung theo yêu cầu của Nghị định số 60/2024 đối với chợ cũng cần phải được xem xét vì thiết kế về mặt vệ sinh và phòng cháy của nơi trưng bày sản phẩm sẽ khác với công trình phục vụ làm chợ.