UBND thành phố Đà Nẵng vừa ban hành văn bản về việc triển khai thực hiện thuê môi trường rừng để trồng phát triển và bảo tồn sâm Ngọc Linh trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Điểm đáng chú ý là UBND thành phố Đà Nẵng yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ tham mưu UBND thành phố bố trí nguồn vốn để đầu tư, nghiên cứu, ứng dụng dịch vụ khoa học và công nghệ (hệ thống thiết bị phục vụ tách chiết, nhân bản, kiểm tra ADN và hệ thống thiết bị kiểm định thành phần hoạt chất sinh học saponin sâm Ngọc Linh….) để phân tích, kiểm định chất lượng sâm Ngọc Linh, góp phần chống vấn nạn sâm giả, sâm không rõ nguồn gốc.

Đà Nẵng đầu tư, nghiên cứu hệ thống thiết bị phục vụ tách chiết, nhân bản, kiểm tra ADN và hệ thống thiết bị kiểm định thành phần hoạt chất sinh học saponin… để phân tích, kiểm định chất lượng sâm Ngọc Linh. Ảnh: Thanh Tuấn.

Trước đó, hồi năm 2023, để ngăn chặn tình trạng mua bán sâm giả, sâm nhái Ngọc Linh, tỉnh Kon Tum (cũ) – nay là Quảng Ngãi cũng đã đầu tư hệ thống máy móc xét nghiệm hoạt chất quý trong sâm với trị giá 13 tỉ đồng.

Gồm hệ thống thiết bị phục vụ công tác tách chiết, nhân bản, kiểm tra ADN và thiết bị kiểm định thành phần hoạt chất sinh học saponin sâm Ngọc Linh. Các thiết bị, dụng cụ đã được trang bị đầy đủ, đảm bảo điều kiện để phân tích kiểm định sâm Ngọc Linh và các dược liệu khác.

Đầu tư hệ thống kiểm tra ADN cho sâm Ngọc Linh của tỉnh Quảng Ngãi và tới đây là Đà Nẵng là rất cần thiết. Bởi thực tế từ hai địa phương thời gian qua cho thấy, tình trạng “gian thương” tuồn sâm giả, sâm nhái vào thị trường để đánh lừa người tiêu dùng là rất phổ biến. Các đối tượng gắn mác sâm Ngọc Linh cho các loại củ có vẻ ngoài giống sâm Ngọc Linh như tam thất bắc, sâm Trung Quốc, sâm Lai Châu… để bán cho khách hàng với giá của sâm Ngọc Linh.

Đặc biệt, một số doanh nghiệp lại làm khống bản xác nhận có liên kết trồng sâm với người dân hay lợi dụng giấy xác nhận vùng trồng, liên kết để mang đi mua bán, kinh doanh hay kêu gọi hợp tác vốn đầu tư.

Lâu nay, khi nghi ngờ sâm giả, ngành chức năng phải lấy mẫu gửi đi xét nghiệm ở Hà Nội hoặc TP.HCM, vừa mất thời gian, lại bị động, tốn chi phí cao. Nên việc sâm Ngọc Linh được đưa vào kiểm định ADN và phân tích hoạt chất tại chỗ vừa là bước tiến về công nghệ, vừa tạo niềm tin có chứng cứ cho người tiêu dùng, thay vì cảm tính như phần lớn lâu nay.

Điều này không chỉ bảo vệ người tiêu dùng, mà còn bảo vệ chính những người trồng sâm chân chính. Bởi trong một thị trường “vàng thau lẫn lộn”, người làm thật đôi khi lại chịu thiệt, khi giá trị sản phẩm bị kéo xuống bởi hàng giả. Khi có chuẩn xác thực rõ ràng hơn, giá trị thật mới có cơ hội được định giá đúng.

Các địa phương chủ động đầu tư, nghiên cứu, ứng dụng dịch vụ khoa học và công nghệ để phân tích, kiểm định chất lượng sâm Ngọc Linh, góp phần chống vấn nạn sâm giả, sâm không rõ nguồn gốc còn là cách để bảo vệ thương hiệu quốc gia.

Sâm Ngọc Linh không chỉ là một loại dược liệu quý hiếm, mà đang được kỳ vọng trở thành sản phẩm mang tầm quốc tế. Nhưng một thương hiệu càng cao cấp, hàng “quốc bảo”, càng cần hệ thống kiểm soát chất lượng chặt chẽ. Nếu không, chính sự nổi tiếng sẽ trở thành mảnh đất màu mỡ cho hàng giả phát triển ngày càng quy mô hơn.

Tuy vậy, công nghệ cũng không phải là lời giải duy nhất cho bài toán sâm Ngọc Linh giả. Bởi kiểm định ADN chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi cùng một hệ thống quản lý đồng bộ, từ quy định bắt buộc kiểm định, truy xuất nguồn gốc, đến kiểm soát thị trường và chi phí dịch vụ phù hợp. Nếu không, công nghệ có thể tồn tại, nhưng lại không đủ sức thay đổi thực tế.

Một sản phẩm muốn đi xa không thể chỉ dựa vào danh tiếng, mà phải dựa vào chuẩn mực. Và với sâm Ngọc Linh, chuẩn mực đó đang bắt đầu được định hình từ chính những dữ liệu khoa học.