Chiều 4.1, ghi nhận của PV Lao Động, hàng chục người lao động tập trung trước biệt thự của Hoàng Hường trên đường Lê Đức Thọ, phường Từ Liêm (Hà Nội), yêu cầu được thanh toán lương công ty còn nợ.

Trong số này, người bị nợ ít nhất hơn 10 triệu đồng, người nhiều lên tới hàng chục triệu đồng. Họ đứng chờ suốt nhiều giờ nhưng không ai ra giải quyết.

Câu hỏi đặt ra ai sẽ là người đứng ra trả lương cho người lao động? Liên quan vấn đề này, Báo Lao Động giới thiệu bài viết, bày tỏ góc nhìn pháp lý của Luật sư Hoàng Hà - Đoàn Luật sư TPHCM.

Người lao động không nên tập trung trước biệt thự Hoàng Hường đòi nợ lương

Trong vụ việc nhân viên tập trung trước biệt thự của Hoàng Hường đòi tiền lương, hành động họ (người lao động) cần được xem xét dưới hai góc độ:

Thứ nhất về quyền lợi chính đáng của người lao động: Theo Điều 94 Bộ Luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có nghĩa vụ trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn cho người lao động. Việc nợ lương kéo dài như phản ánh diễn ra trong nhiều tháng là hành vi vi phạm pháp luật lao động nghiêm trọng.

Theo Điều 35 Bộ Luật Lao động, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước nếu không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn.

Thứ hai là về cách thức đòi lương: Như Lao Động phản ánh, một số người lao động tụ tập trước căn biệt thự của Hoàng Hường để yêu cầu thanh toán tiền lương còn nợ. Theo quan điểm của tôi, hành động này tiềm ẩn những rủi ro pháp lý liên quan đến trật tự công cộng.

Việc tập trung đông người, căng băng rôn tại nhà riêng của một cá nhân (dù là chủ doanh nghiệp) là "con dao hai lưỡi". Trường hợp hành vi này gây cản trở giao thông, làm mất trật tự khu dân cư hoặc xuất hiện các lời lẽ xúc phạm danh dự, nhân phẩm cá nhân, người lao động có thể bị xử lý về hành vi gây rối trật tự công cộng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Thậm chí trong trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 318 Bộ Luật Hình sự. Đặc biệt, nhà riêng là nơi cư trú hợp pháp; việc bao vây hoặc tự ý xâm nhập (nếu có) có thể xâm phạm quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở.

Công nhân đòi lương tại nhà riêng của Hoàng Hường. Ảnh: Minh Hạnh

Pháp luật lao động quy định các trình tự giải quyết tranh chấp lao động tập thể về quyền rất cụ thể. Việc tự ý đi đòi nợ theo cách tự phát này không được coi là một thủ tục tố tụng, hay hành chính hợp lệ để ép buộc thanh toán.

Hiện nay, Hoàng Hường bị khởi tố, bắt tạm giam và đang bị điều tra về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và Trốn thuế. Cơ quan cảnh sát điều tra đang tiếp tục mở rộng điều tra vụ án, làm rõ các hành vi vi phạm khác như buôn lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả.

Khi có quyết định khởi tố và điều tra về tội buôn lậu, trốn thuế, các cơ quan chức năng thường sẽ thực hiện biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản để bảo đảm thi hành án và thu hồi tài sản cho Nhà nước.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp lẫn cá nhân Hoàng Hường sẽ mất quyền tự quyết đối với tài sản dẫn đến việc trả lương cho người lao động bị đình trệ.

Thực tiễn cho thấy, người lao động thường ở thế yếu khi chủ doanh nghiệp bị bắt vì các tội danh về kinh tế. Con đường đòi lương sẽ kéo dài và phụ thuộc vào kết quả điều tra, xử lý tài sản của cơ quan chức năng.

Người lao động cần làm gì để đòi nợ lương?

Trong tình hình chủ doanh nghiệp bị bắt, việc kéo đến biệt thự đòi tiền không còn hiệu quả vì chủ không còn ở đó để giải quyết và tài sản có thể đã bị niêm phong. Do vậy, người lao động cần chuyển sang phương án tiếp cận các cơ quan bảo vệ pháp luật theo các bước như sau:

Bước 1: Khẩn trương chốt công nợ và xác nhận quyền lợi

Người lao động cần tập hợp danh sách, bảng lương, sổ chấm công và các chứng từ liên quan. Liên hệ với bộ phận kế toán hoặc nhân sự còn lại của công ty (nếu còn hoạt động) để yêu cầu xác nhận nợ lương bằng văn bản có đóng dấu của công ty. Đây là bằng chứng quan trọng nhất để đòi quyền lợi sau này.

Bước 2: Gửi đơn đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an

Vì Hoàng Hường đang bị điều tra, người lao động nên gửi đơn trình báo hoặc đơn đề nghị giải quyết quyền lợi với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Trong đơn cần trình bày rõ số tiền lương bị nợ và đề nghị cơ quan điều tra trích xuất tài sản hoặc có phương án ưu tiên giải quyết trả lương cho người lao động từ các nguồn tài sản đang bị tạm giữ (nếu hợp pháp).

Bước 3: Liên hệ với Liên đoàn Lao động và Sở Nội vụ Thành phố Hà Nội

Người lao động có quyền yêu cầu Công đoàn cấp trên hỗ trợ pháp lý, cử luật sư bảo vệ quyền lợi miễn phí cho tập thể người lao động. Đồng thời đề nghị Liên đoàn Lao động Thành phố Hà Nội và Sở Nội vụ Thành phố Hà Nội có ý kiến chính thức bằng văn bản gửi Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát để lưu ý quyền lợi của công nhân khi xử lý tài sản của bà Hường.

Bước 4: Giải quyết chế độ Bảo hiểm xã hội

Trường hợp công ty phá sản hoặc ngừng hoạt động do chủ bị bắt, người lao động nên liên hệ với cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) để được hướng dẫn thủ tục chốt sổ BHXH (ngay cả khi công ty đang nợ tiền đóng BHXH) để kịp thời hưởng trợ cấp thất nghiệp, giúp duy trì cuộc sống trước mắt.

Tôi muốn lưu ý thêm, người lao động không được tự ý vào biệt thự hoặc kho hàng để lấy tài sản trừ nợ. Hành vi này có thể cấu thành tội Công nhiên chiếm đoạt tài sản hoặc Trộm cắp tài sản, đặc biệt khi tài sản đó có thể là tang vật vụ án đang được công an quản lý.

Biệt thự hoặc trụ sở công ty có thể đang là hiện trường điều tra. Việc tập trung đông người lúc này dễ dẫn đến va chạm với lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ, gây bất lợi cho người lao động.